Köklərdən Göylərə - II - Hər yaxşılıq bir zəncirə çevrilmir

“Köklərdən Göylərə” layihəsi etibara əsaslanan bir yaxşılıq zənciri yaratmaq məqsədilə başladıldı. Layihənin məzmunu, məqsədi və görülən işlər doğru və səmimi bir zəmində irəliləmiş olsa da, gözlənilən zəncir təsiri yaranmadı.

Bu proses bizə mühüm bir həqiqəti yenidən göstərdi: Etibar yönləndirilən bir şey deyil, şəxsi şəkildə qurulan bir bağdır. Yardımsevərlik isə yalnız insanın öz iradəsi ilə mənasını tapır. Hər kəs eyni təsir gücünə malik olmadığı kimi, hər bir insan da ianə qərarını öz vicdanına, imkanına və prioritetinə uyğun vermək istəyir.

Buna görə layihənin sonunda önə çıxan ən güclü fikir budur: İanə fərdi bir hüquqdur. Yaxşılıq yalnız azad iradə ilə edildikdə öz həqiqi dəyərinə çatır.

Bir layihəyə inana bilərsiniz.
Onu doğru hesab edə bilərsiniz.
Hətta onu dəstəkləyə bilərsiniz.
Amma onu başqasına göndərmək istəməyə bilərsiniz.

Çünki etibar ötürülən bir şey deyil.

İnsan bir çağırışı paylaşanda yalnız bir mesaj ötürmür; öz nüfuzunu da ortaya qoyur. Buna görə bir çox yaxşı layihə pis olduğu üçün deyil, insanların etibarlarını asanlıqla dövriyyəyə buraxmaq istəmədiyi üçün böyümür.

Bunun başqa bir səbəbi də var: Hər kəsin təsir gücü eyni deyil. Bəzi insanlar ətrafını hərəkətə gətirə bilir, bəziləri isə bilmir. Bu fərq səmimiyyət fərqi deyil, sosial qarşılıq fərqidir. Yəni zəncirin yaranmaması bəzən ideyanın zəifliyini deyil, təsir dairəsinin sərhədlərini göstərir.

Amma ən vacib məqam budur: İanə insanın haqqıdır. Yardım etməyin dəyəri zəncirin bir halqası olmaqda deyil, azad iradə ilə qərar verməkdədir. Fəzilət başqasının çağırışına tabe olmaqla yox, insanın öz vicdanı ilə hərəkət etməsində başlayır.

Yardımsevərlik təzyiqlə böyümür. Etibar məcburiyyətlə qurulmur. Yaxşılıq yönləndirilmiş bir refleks deyil, içdən gələn səmimi bir seçimdir.

Buna görə müdafiə olunmalı olan yalnız ianə kampaniyaları deyil, insanların öz ianəsini etmə haqqıdır.

Heç kim bir zənciri davam etdirmədi deyə laqeyd sayıla bilməz.
Heç kim paylaşmadı deyə fəzilətsiz görünə bilməz.
Çünki həqiqi yaxşılıq yalnız azad olduqda həqiqidir.

Nəticə:
Bir layihənin böyüməməsi insanların yaxşılığa qarşı olduğu anlamına gəlmir. Bəzən bu sadəcə onu göstərir: İnsanlar kömək etmək istəyir, amma öz iradələri ilə. Və bəlkə də ən dəyərli ianə məhz budur.